De voormalige zandafgraving nabij het Schildmeer wordt het decor voor twee bijzondere initiatieven. Kultuureiland en De Barst transformeren in vijf jaar in dé plek waar natuur, kunst en cultuur op unieke wijze samenkomen. RIO Project heeft hiervoor het ontwikkelplan geschreven. Gemeente Midden-Groningen leidde dit proces met steun van diverse partners, waaronder ook PeperX.
Het doel van de initiatieven is het versterken van de aantrekkingskracht van het Schildmeer/Roegwold-gebied en het creëren van nieuwe mogelijkheden voor inwoners, toeristen en kunstenaars. Beide projecten dragen bij aan de sociaal-culturele en economische ontwikkeling van de regio en sluiten aan bij de visie van een duurzaam en inspirerend natuurgebied.
Kultuureiland: door kunstenaars voor kunstenaars
Het Kultuureiland vindt haar roots in het festival Art Carnivale dat van 2009 tot en met 2019 jaarlijks plaatsvond bij het Schildmeer. Met de ontwikkeling van het Kultuureiland, is er permanent plek voor een project waarin kunst, cultuur en natuur elkaar versterken. Het Kultuureiland wordt gerealiseerd voor en door lokale en regionale kunstenaars. Ook de bewoners van Steendam en omliggende gebieden zijn actief betrokken bij de besluitvorming. Lokale en regionale betrokkenen worden sterk aangespoord om te participeren in de organische groei van het project.
Het initiatief is geïnspireerd door het Duitse Kulturinsel Einsiedel: een plek waar bezoekers niet alleen kunst kunnen bewonderen, maar ook actief kunnen deelnemen aan creatieve processen. Van theatrale voorstellingen en interactieve kunstinstallaties tot ecologische tuinbouw en duurzame energieoplossingen – Kultuureiland wordt een plek voor iedereen.
De gemeente Midden-Groningen en de Regio Groningen-Assen maken het project mede mogelijk met een startsubsidie en financiële steun. Inmiddels zijn de eerste basisvoorzieningen gerealiseerd en zijn er plannen om het park verder uit te breiden met onder andere een groepsaccommodatie, een openluchtpodium en een cultuurverzamelgebouw.
De Barst: een monument voor Groningen
De Barst wordt de naam van een indrukwekkend landschapspark in combinatie met een openluchttheater. Het project is voortgekomen uit het Toukomst-initiatief en werd door het publiek verkozen tot een van de winnende ideeën. De Barst is een herinnering aan de gevolgen van de gaswinning in Groningen en biedt een podium voor uiteenlopende culturele evenementen. Denk aan grote openlucht-theatervoorstellingen die ‘s zomers gefaseerd gespeeld worden met thema’s rondom de Groningse geschiedenis en cultuur.
Met een geplande capaciteit van 5.000 bezoekers per voorstelling wordt De Barst het grootste openluchttheater van Nederland. De eerste voorstelling staat gepland voor de zomer van 2027, in samenwerking met Zummerbühne.
Duurzaamheid en regionale betrokkenheid
Beide projecten zetten in op regionale participatie. De projectorganisatie betrekt regionale kunstenaars, ondernemers en bewoners actief bij de ontwikkeling. Ook duurzaamheid staat bij beide projecten hoog in het vaandel. Zo wordt er natuurvriendelijk gebouwd, wordt er gebruik gemaakt van lokale energievoorzieningen en waterbeheer en ecologische tuinbouw. Bij de realisatie van het Kultuureiland spelen hergebruik, innovatie en ecologie een belangrijke rol. Bovendien is het streven dat beide initiatieven volledig zelfvoorzienend worden in energie.
De gemeente Midden-Groningen speelt een belangrijke faciliterende rol in dit project en ziet de Damsterplas als een kans om natuur, recreatie en leefbaarheid te versterken. Ook partijen als Staatsbosbeheer, Waterschap Hunze en Aa’s en de provincie Groningen zijn nauw betrokken bij de plannen. Met deze projecten wordt Midden-Groningen gepositioneerd als een culturele en recreatieve hotspot.
